De Wet toekomst pensioenen brengt voor veel werknemers een overgang naar een nieuw pensioenstelsel met zich mee. Die overgang kan voor sommige werknemers nadelig uitpakken. Om die reden wordt in sommige gevallen een eenmalige compensatie geboden. Of een werknemer daarvoor in aanmerking komt, hangt af van de voorwaarden van de afspraken over compensatie. Daarbij kan ook de datum van uitdiensttreding een rol spelen. Wie vóór de relevante datum uit dienst gaat, kan compensatie geheel of gedeeltelijk mislopen. Zo is bij ABP de overgang naar de nieuwe pensioenregeling gepland voor 1 januari 2027. Om voor compensatie in aanmerking te komen, moet een werknemer op 31 december 2026 pensioen opbouwen en aan de overige voorwaarden voldoen.
De uitdiensttredingsdatum kan daarmee niet alleen het einde van het dienstverband bepalen, maar ook gevolgen hebben voor de pensioencompensatie. Een ontbindingsdatum van bijvoorbeeld 1 december 2026 in plaats van 1 januari 2027 kan daardoor ineens aanzienlijke financiële gevolgen hebben.
Om die reden is in een aantal recente ontbindingszaken terug te zien dat werknemers de kantonrechter verzoeken om de einddatum te bepalen op of na 1 januari 2027. Maar heeft zo’n verzoek kans van slagen?
De ontbindingsdatum bij een ontbinding op verzoek van de werkgever
Eerst de juridische basis. Bij ontbinding op verzoek van de werkgever bepaalt artikel 7:671b BW het tijdstip waartegen dat moet gebeuren. Uitgangspunt is aansluiting bij het tijdstip waarop de arbeidsovereenkomst bij reguliere opzegging zou zijn geëindigd, waarbij de proceduretijd in beginsel in mindering wordt gebracht en ten minste een maand moet resteren. Die aftrek geldt niet als de ontbinding het gevolg is van ernstig verwijtbaar handelen of nalaten van de werkgever. Uit deze wettekst volgt dat de kantonrechter bij een ontbinding op verzoek van de werkgever weinig ruimte heeft om coulancehalve de einddatum op te schuiven.
Dit standpunt lezen we ook terug in een recente uitspraak van de kantonrechter Rotterdam van 15 oktober 2026 (ECLI:NL:RBROT:2026:15185). In deze zaak ontbindt de rechter per 1 december 2026, terwijl de werkneemster had verzocht om pas na 1 januari 2027 te ontbinden vanwege de overgang naar een nieuw pensioenstelsel. De kantonrechter overweegt dat voor het uitstellen van de ontbindingsdatum geen wettelijke grondslag bestaat. Hij geeft aan dat evenmin sprake is geweest van een gezamenlijk verzoek van partijen, wat impliceert dat de kantonrechter wel ruimte zou zien indien partijen een gezamenlijk verzoek zouden doen en de werkgever dus zou instemmen met een latere einddatum.
Dat laatste zien we terug in de beschikking van de kantonrechter Midden-Nederland van 2 september 2026 (ECLI:NL:RBMNE:2026:6304). Hier signaleert de kantonrechter tijdens de mondelinge behandeling zelf dat de werknemer bij een eerdere beëindiging een door ABP aangekondigde pensioencompensatie dreigt mis te lopen. Werkgever NZa stemt vervolgens in met ontbinding per 2 januari 2027. De kantonrechter bepaalde de ontbindingsdatum overeenkomstig die instemming.
Ontbinding op verzoek van de werknemer
Doet de werknemer zelf het ontbindingsverzoek, dan geldt voor het vaststellen van de ontbindingsdatum een iets andere wettelijke bepaling. Artikel 7:671c BW bepaalt dat de kantonrechter die het verzoek inwilligt, bepaalt op welk tijdstip de arbeidsovereenkomst eindigt. Die formulering biedt meer ruimte aan de kantonrechter voor het bepalen van de ontbindingsdatum dan de regeling bij een werkgeversverzoek. Helemaal vrij is de kantonrechter uiteraard niet. Ook bij een werknemersverzoek moet sprake zijn van omstandigheden die maken dat de arbeidsovereenkomst billijkheidshalve “dadelijk of na korte tijd” behoort te eindigen.
In een recente beschikking van de kantonrechter Amsterdam van 28 oktober 2026 werd bij een ontbinding op verzoek van de werknemer geoordeeld over een latere ontbinding van de arbeidsovereenkomst vanwege het vernieuwde pensioenstelsel (ECLI:NL:RBAMS:2026:10958). In deze zaak verzocht een werkneemster van de FIOD zelf om ontbinding van haar arbeidsovereenkomst. De kantonrechter bepaalde de einddatum op 1 februari 2027, mede vanwege de invoering van het nieuwe pensioenstelsel en om eventuele schade door uitdiensttreding vóór 1 januari 2027 te voorkomen. Daarbij vermeldde de kantonrechter uitdrukkelijk dat de FIOD tegen die voorgenomen ontbindingsdatum geen bezwaar had gemaakt. Dat de kantonrechter dit uitdrukkelijk vermeldt, wijst erop dat het ontbreken van bezwaar van betekenis was voor de gekozen einddatum. Of de rechter bij bezwaar van de FIOD dezelfde datum zou hebben gekozen, blijkt niet uit de beschikking.
Conclusie
Uit de recente uitspraken valt te concluderen dat een dreigend verlies van pensioencompensatie geen garantie is dat de rechter de einddatum opschuift in een ontbindingsprocedure. Bij een werkgeversverzoek is de wettelijke ruimte in beginsel beperkt. Bij een werknemersverzoek lijkt er meer ruimte, maar ook in de FIOD-zaak vindt de kantonrechter het in ieder geval van belang dat de werkgever geen bezwaar maakt. De vraag blijft daarom wat de rechter in deze situatie zou doen als de werkgever zich wél tegen uitstel verzet. Ook is nog niet duidelijk hoeveel uitstel mogelijk is en of een gezamenlijk verzoek altijd voldoende is voor een kantonrechter om mee te gaan met een latere einddatum. Dat laatste doet wat denken aan de pro-formapraktijk, waarin partijen de rechter gezamenlijk om ontbinding verzochten en de rechter toewees overeenkomstig dit gezamenlijk verzoek.
Een vaststellingsovereenkomst biedt meer ruimte voor dit soort afspraken. In beëindigingstrajecten betrekken wij de rol van de mogelijke pensioencompensatie daarom bij voorkeur vroeg bij de onderhandelingen. Een latere einddatum kan onderdeel zijn van het totale pakket aan afspraken en zo ook voor de werkgever een passende oplossing bieden. Het voordeel voor de werknemer kan immers worden afgewogen tegen afspraken over andere beëindigingsvoorwaarden.
Vragen hierover? Neem contact op.