Voor expats en internationale werkgevers. Dit artikel legt in het kort uit hoe dit onderwerp in het Nederlandse arbeidsrecht werkt, speciaal voor wie hier vanuit het buitenland komt werken of mensen uit het buitenland in dienst heeft. Liever in het Engels? Read this article in English.
Wat als een werknemer steelt van het bedrijf, fraude pleegt of onder invloed op het werk verschijnt? In zo’n geval wil de werkgever de arbeidsovereenkomst misschien direct beëindigen. Zulk gedrag kan een dringende reden opleveren voor ontslag met onmiddellijke ingang: het ontslag op staande voet. Werkgevers moeten wel voorzichtig zijn. De Nederlandse rechter is streng bij de beoordeling of een ontslag op staande voet terecht is gegeven.
Dringende reden
De eerste voorwaarde is dat er een dringende reden is. Zonder dringende reden is ontslag op staande voet niet toegestaan, en moet de werkgever de arbeidsovereenkomst op een gewone manier beëindigen, zoals via opzegging of ontbinding of een vaststellingsovereenkomst.
Het gedrag of de nalatigheid van de werknemer is alleen een dringende reden als het zo ernstig is dat van de werkgever redelijkerwijs niet kan worden gevraagd de arbeidsovereenkomst te laten voortduren. De wet noemt enkele voorbeelden, zoals diefstal of fraude, grove belediging van de werkgever en mensen die bij hem horen, en grove plichtsverzuim. Of er echt een dringende reden is, hangt uiteindelijk af van de omstandigheden van het geval. Een rechter kan dus oordelen dat diefstal in een bepaalde situatie géén dringende reden is.
Vragen die de werkgever kan stellen om te bepalen of er een dringende reden is:
- Is de werknemer al lang in dienst?
- Heeft de werknemer voor het incident altijd goed gefunctioneerd?
- Welk gedrag is gebruikelijk in deze functie? In sommige functies is grof taalgebruik bijvoorbeeld normaal.
- Wat betekent een ontslag op staande voet voor het persoonlijke leven van de werknemer?
- In welke emotionele toestand was de werknemer tijdens het incident? Gedroeg hij zich zoals hij normaal doet?
- Is de werknemer eerder gewaarschuwd voor dit gedrag of deze nalatigheid?
- Zijn er (schriftelijke) regels over dit specifieke gedrag?
Onverwijld ontslaan
De tweede voorwaarde is dat de werkgever de werknemer onverwijld ontslaat vanwege de dringende reden. Het is toegestaan, en soms zelfs verstandig, om na het ontdekken van het gedrag eerst even onderzoek te doen. Hoeveel tijd daarvoor mag worden genomen, hangt af van de omstandigheden. Een vermoeden van fraude vraagt bijvoorbeeld meer onderzoek dan een situatie waarin de werkgever de diefstal met eigen ogen heeft gezien.
Ontslagbrief
De werkgever moet de reden voor het ontslag op staande voet bevestigen in een ontslagbrief aan de werknemer. De werknemer moet zich met die brief kunnen verweren. Gaat de werknemer naar de rechter, dan gebruikt de rechter deze brief om de dringende reden vast te stellen. Wees dus heel zorgvuldig met de formulering en inhoud. Alles wat erin staat, moet de werkgever kunnen bewijzen.
Wat kan de werknemer doen tegen een ontslag op staande voet?
De werknemer kan binnen twee maanden na het ontslag naar de rechter stappen en vragen het ontslag op staande voet te vernietigen. Lukt dat, dan is de arbeidsovereenkomst nooit geëindigd en is over de tussenliggende maanden salaris verschuldigd, tenzij de werkgever de arbeidsovereenkomst intussen bijvoorbeeld op een andere manier heeft beëindigd.
De werknemer heeft ook een tweede mogelijkheid. Wil hij niet terug naar de werkgever, dan kan hij een billijke vergoeding vragen voor het onterechte ontslag op staande voet. De hoogte daarvan kan per zaak sterk verschillen.
