De Tweede Kamer heeft ingestemd met de wet VBAR (Verantwoorde Beloningsafspraken Arbeidsrelaties), die naar verwachting op 1 januari 2026 in werking treedt. Deze nieuwe wet moet schijnzelfstandigheid (verder) tegengaan en zorgen voor heldere kaders bij het inhuren van zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers).

Hieronder lees je wat de wet VBAR inhoudt, voor wie deze relevant is en wat je nú al kunt doen om risico’s te beperken en compliant te blijven.

Wat is schijnzelfstandigheid?

Al enige tijd is er in het arbeidsrecht veel te doen om schijnzelfstandigheid. Een schijnzelfstandige is een zzp’er of freelancer die – het woord zegt het al – lijkt zelfstandig te zijn, maar dat eigenlijk niet is. De zzp’er of freelancer is dan eigenlijk werknemer met alle juridische (en fiscale) gevolgen van dien. Zo wordt de zelfstandige bijvoorbeeld niet beschermd tegen ontslag en heeft hij of zij geen vangnet bij ziekte. Voor de werknemer geldt deze bescherming wel. 

Waarom de wet VBAR?

Met de wet VBAR probeert de Tweede Kamer het aantal schijnzelfstandigen terug te dringen. Schijnzelfstandigen worden namelijk veel ingezet om de strenge regels die voor werknemers gelden te omzeilen. Dit leidt onder andere tot oneerlijke concurrentie en verminderde bescherming van werkenden. 

De wet VBAR sluit aan op de eerdere rechtspraak over het leerstuk schijnzelfstandigheid. Zo gaf de Hoge Raad in 2023 in zijn Deliveroo-arrest al richtlijnen voor de beoordeling bij schijnzelfstandigheid en heeft hij dit recent nader verduidelijkt in het Uber-arrest. 

Ook de belastingdienst is al langere tijd bezig om op fiscaal vlak schijnzelfstandigheid tegen te gaan. Zo wordt er sinds1 januari van dit jaar door de belastingdienst actief gehandhaafd bij schijnzelfstandigheid.

Belangrijkste elementen van de wet VBAR?

De wet VBAR introduceert drie belangrijke elementen die voor opdrachtgevers en zzp’ers relevant zijn:

1. Criteria voor beoordeling schijnzelfstandigheid

De wet VBAR legt een aantal van de door de Hoge Raad in het Deliveroo-arrest geformuleerde richtlijnen vast in de wet:

• Gezagsverhouding
• Inbedding in de organisatie
• Extern ondernemerschap

In het eerdere wetsvoorstel werd aan het criterium ‘ondernemerschap’ minder zwaar getild dan aan de andere twee criteria. Naar aanleiding van het Uber-arrest van de Hoge Raad is dit aangepast en hebben alle drie de criteria nu even veel gewicht.

2. Minimumuurtarief voor zelfstandigen

Er komt een minimumuurtarief. Zzp’ers die onder dit tarief werken, vallen automatisch binnen het beschermingsregime van het arbeidsrecht – tenzij zij aantoonbaar zelfstandig opereren.

3. Handhaving belastingdienst

De Belastingdienst en Arbeidsinspectie krijgen meer middelen voor handhaving. Bovendien kunnen opdrachtgevers aansprakelijk worden gesteld als blijkt dat zij schijnzelfstandigen inzetten, ondanks duidelijke signalen.

Wat betekent dit voor jou als opdrachtgever?

Hoewel de wet VBAR nog geen voldongen feit is, geldt de achterliggende rechtspraak al en wordt er ook al actief door de belastingdienst gehandhaafd. Voor organisaties die regelmatig werken met zelfstandigen is het daarom ook nu al van belang om actie te ondernemen:

• Toets bestaande opdrachten aan de Deliveroo-criteria 
• Leg de toetsing vast en pas contracten en werkwijze aan indien nodig
• Maak goede en duidelijke afspraken voor nieuwe opdrachten
• Maak afspraken over de situatie dat er toch sprake blijkt te zijn van een arbeidsovereenkomst
• Wees kritischer op het inzetten van zelfstandigen
• Controleer of aan het minimumtarief wordt voldaan
  

Wat betekent dit voor zelfstandigen?

Ook als zelfstandige krijg je te maken met de wet VBAR en de handhaving van de belastingdienst. Om als zelfstandige te kunnen blijven werken, zal je mogelijk jouw werkwijze moeten aanpassen en opdrachten anders moeten uitvoeren: 

• Zorg voor meerdere opdrachtgevers
• Werk zelfstandig door met eigen bedrijfsmiddelen (laptop, telefoon, software, auto, gereedschap of materialen) te werken en zelf je werktijden en werkplek te bepalen
• Laat zien dat je ondernemer bent met een eigen website, logo en bedrijfskleding
• Spreek liever een tarief af per project dan per uur en blijf boven het minimumtarief
• Stuur facturen en draag btw en inkomstenbelasting af
• Verzeker je voor beroepsaansprakelijkheid en arbeidsongeschiktheid
  

Wessel van der Lans helpt je vooruit

Wil je weten hoe jij schijnzelfstandigheid kan voorkomen? Als arbeidsrechtspecialist denken wij graag met je mee over de gevolgen van de wet VBAR. Wij hebben ruime ervaring met het toetsen van schijnzelfstandigheid en het opstellen van en adviseren over zzp-contracten. 

📞 Neem contact op met Wessel van der Lans – specialist in arbeidsrecht en schijnzelfstandigheid. We helpen je graag met een heldere strategie en deskundig advies.

🧾 Of laat meteen jouw zzp-contract toetsen